İçinde bulunduğumuz birçok çalışmada en çok sorulan sorulardan biri de “Nereden
başlamalıyız?”. Sorunun kendisi çok kısa olmasına rağmen cevabı o kadar da kısa olmuyor.
İlla ki bir cevap isterseniz cevabı verelim; Önce inandığınız sonra başarabileceğiniz
ama en önemlisi değer katabileceğiniz yerden başlamak.
Değer, operasyonel mükemmellik sistemlerinde, müşterinin size ödeme yaptığı şeylerin
toplamı olarak tanımlanmaktadır. Türk Dil Kurumunun tanımıyla “Bir şeyin önemini
belirlemeye yarayan soyut ölçü, bir şeyin değdiği karşılık, kıymet” bir diğer tanım ile
de “Üstün, yararlı nitelikleri olan kimse” olarak tanımlanmıştır. Bu iki tanımı
özellikle söylemekte yarar görüyorum, çünkü değer her zaman maddi olarak değil, manevi
olarak da karşılık bulmalıdır. Toyota üretim sisteminin de üzerine kurulu olduğu “insan”
gibi…
Birçok şirketteki değer tanımları farklı olabileceği gibi şirketlerin kar amacı güden
işletmeler olduğunu düşünürsek, değeri para olarak da ele alabiliriz. Değer yaratma
dediğimiz kavramı maddi değeri olan, para kazandıran ya da para kayıplarını azaltan
faaliyetler olarak tanımladığımızda, firmalar için değer yaratmış oluyoruz. Peki,
“nereden ne kadar kaybediyoruz?”. Bunun için bazı araçlardan faydalanmak gerekli.
1. Kayıp - Maliyet Matrisi (Loss-Cost Matrix)
Şirketteki mevcut kayıplarımızın bize kaybettirdiği maddi kayıpları ortaya koyan ve hangi konu, makine, hat, süreç vb. iyileştirme noktalarına temas etmemizi gösteren bir metottur. Diğer bir tanımla, maliyet muhasebesi verileri ile saha verilerinin konuşabildiği bir platformdur.
2. Değer Akış Haritalama (Value Stream Mapping)
Yarattığımız değerin (mal ya da hizmet) ilerlediği süreci ele alarak, tedarik noktasından müşteriye kadar olan süreç, darboğazları ve süreci olumsuz etkileyen noktaları bulup, stok yönetimi ve planlama araçlarını da kullanarak, nakit akış hızımızı arttırmaya yönelik kullandığımız ve büyük resmi görerek kayıp noktalarını tespit etmemize yardımcı olan bir araçtır.
3. Makine/Hat Kayıp Analizi
Kayıplarımızı görmek ve onları sayısal verilere dönüştürerek karşılaştırma imkanı sunan bir araçtır. Birçok kaynakta OEE analizi, verimlilik analizi, TEEP gibi karşılıkları olan kayıp analizini bir bilgisayara benzetebiliriz. Ne kadar doğru ve hiçbir kaybı saklamadan bu analizin içine dahil ederseniz, o kadar doğru sonuçlarla sizi büyük kayıplara doğru yönlendirir.
4. İş Gücü Kayıp Analizi
Bu kayıp analizi metodu, endüstri mühendisliği metotlarının kullanıldığı iş etüdü, zaman etüdü, kısıtlar teorisi vb. alt konularla desteklenebilen ve bizim için maliyet unsurlarından biri olan iş gücü kullanımındaki verimsizlikleri ele alan analizler bütündür.
5. Süreç Analizi (Makigami Diagram)
Tasarlanmış süreçlerin verimliğini analiz etmek için kullanılan bu metot, gerçek dünyada
pek farkına varmadığımız birçok israf noktasını ya da kargaşaya dönüşmüş iş süreçlerini
görmemize yardımcı olur.
Şimdi ise ikinci bir soru mu soruyorsunuz kendinize? “Nasıl ilerlememiz lazım?” ya da
“Bu metotları nasıl uygulayacağız?” Günümüz bilgi çağında birçok kaynaktan bu metotlar
ile ilgili bilgi, belge veya örnek bulabilirsiniz. Fakat uygularken bu konuda yetişmiş
bir insan kaynağınız size daha fazla fayda sağlayacaktır. Çünkü kısıtlı enerji ve iş
gücünüzü doğru yere kanalize etmeniz size hem zaman hem de hızlı kazanım olarak geri
dönecektir. Eğer böyle yetişmiş bir insan kaynağınız yoksa profesyonel yardım almanız,
elinizdeki kısıtları iyi yönetmenize ve değer yaratmanıza yardımcı olacaktır.
Kayıplara odaklanırken şu soruları sorun kendinize, “Attığım taş ürküttüğüm kurbağaya
değiyor mu?” ya da “Gerçek kayıpları görebiliyor muyuz?”. O zaman durmayın, analiz edin…